Ryszard Stawiarski foto: Artur Rorat
Sieć Ośrodków Wsparcia Ekonomii Społecznej stanowi w Polsce systemowe rozwiązanie dotyczące wsparcie dla organizacji pozarządowych, przedsiębiorstw społecznych, jednostek samorządu terytorialnego i biznesu zainteresowanych tworzeniem miejsc pracy dla grup defaworyzowanych.

Na terenie województwa lubelskiego działają aktywnie 4 ośrodki prowadzone przez 3 organizacje. Najdłużej funkcjonującym ośrodkiem w regionie jest OWES dla subregionu chełmsko-zamojskiego prowadzonym od 2009 przez Fundację Rozwoju Lubelszczyzny od 2015 w partnerstwie z Grupą Medialną ITM sp. z o.o.

Działania OWES koncentrują się na tworzeniu trwałych miejsc pracy odnoszących się do lokalnych potrzeb. Jest to dużym wyzwaniem i wymaga zaangażowania zespołu specjalistów wspierających liderów lokalnych w inicjowaniu i rozwoju pomysłów biznesowych opartych o lokalne zasoby.

Współpraca i liderzy

Nie ma oczywiście jednego przepisu na sukces przedsiębiorstwa społecznego. Ale jest na pewno gama sprawdzonych narzędzi używanych w Owesie subregionu chełmsko-zamojskiego, która zwiększa szansę na zmianę sytuacji osób znajdujących się w trudnym położeniu. Pierwszym ważnym składnikiem naszego przepisu jest współpraca różnych podmiotów zaangażowanych w tworzenie wspólnoty lokalnej. Łączenie potencjałów kreuje nowe szanse biznesowe jednocześnie rozwiązując określone problemy lokalne.

Wracając do sedna bo tu w naszym ośrodku jesteśmy zgodni po pierwsze zawsze zaczynamy pracę w środowisku spotkania właściwych ludzi we właściwym czasie. Lider jego system wartości, doświadczenia zawodowe i wrażliwość społeczna określają szanse na sukces. Działania animacyjne jakie podejmuje od lat OWES koncentrują się na wsparciu liderów poprzez budowanie umiejętności współpracy, dostarczaniu kompetencji menadżerskich. Animator to zawsze osoba z zewnątrz, która w końcu wyjedzie, jedynie liderzy lokalni mogą być autorami trwałej zmiany.

Mówimy o liderach ale skąd ich wziąć? To pytanie towarzyszy nam od początku pracy w OWES, mówi Marian Gil – kierownik ośrodka w Zamościu. Zdradzimy Wam nasz sekret, choć rozczarowaniem może być to banalne stwierdzenie: szukamy liderów w ich naturalnych środowiskach opartych na pasji i zaangażowaniu, które są, były i będą bez względu na strumień publicznych pieniędzy, który aktualnie „płynie” w kierunku danej grupy.

Animacja w środowisku lokalnym

W naszych dotychczasowych działaniach animacyjnych ogniskowaliśmy uwagę na trzech środowiskach. W pierwszej kolejności były to organizacje sportowe i turystyczne, następnie zaprosiliśmy do współpracy te podmioty które są zaangażowane w działania na rzecz osób i rodzin dotkniętych niepełnosprawnością. W ostatnim czasie udało nam się spotkać z wyjątkowym przyjęciem przez grupy rekonstrukcyjne działające na terenie naszego subregionu czyli terenu 7 powiatów: chełmskiego, miasta Chełm, hrubieszowskiego, krasnostawskiego, zamojskiego i miasta Zamość oraz tomaszowskiego.

Od sportu po rekonstrukcję historyczną

W tym przypadku mówimy o oddolnym zjawisku około 20 grup formalnych i niesformalizowanych, łączących pasje historyczne ponad stu osób. Ośrodkami mocno się wpisującymi swoimi działaniami w tym zakresie na mapie naszego subregionu są „gocki” Masłomęcz, Zamość z inscenizacją „Zdobywanie Twierdzy”, czy też Tomaszów Lubelski i Komarów i ludzie utrwalający pamięć o bitwach toczących się pod tymi miejscowościami. Większość z tych inscenizacji doskonale wpisała się w kalendarze kulturalne lokalnych miejscowości i z roku na rok zyskuje coraz większą rzeszę uczestników nie tylko z kraju ale także z zagranicy. Nie można zapominać także o środowiskach takich jak: Drużyna Grodu Sutiejsk, Stowarzyszenie „Wandalowie” z Kotorowa. Intensywnie rozwijająca się Drużyna Grodu Sutiejsk z bardzo ambitnymi planami stworzenia muzeum i osady w Sąsiadce. Wandalowie z Kotorowa chcący dalej rozwijać swoją ofertę, organizować pokazy i inscenizacje dla młodzieży, czy Stowarzyszenie „Sosenka”, które włącza w swoje działania bardzo dużo młodzieży kultywując tym samym patriotyczne postawy.

 Legenda Stołu Szwedzkiego fot. Justyna Książek

Legenda Stołu Szwedzkiego fot. Justyna Książek

 Turystyka z pasją fot. Kazimierz Chmiel

Turystyka z pasją fot. Kazimierz Chmiel

 Turystyka z pasją fot. Kazimierz Chmiel

Turystyka z pasją fot. Kazimierz Chmiel

 Turystyka z pasją fot. Kazimierz Chmiel

Turystyka z pasją fot. Kazimierz Chmiel


Z niecierpliwością czekamy na pierwsze inicjatyw sieciujące to środowisko, ale ważne przy tym wszystkim jest to żeby one wynikały z realnych potrzeb liderów. Bo jeśli zostaną przez nas „zaprogramowane” nigdy nie wyjdą z fazy planów.

Inspiracje do działania

Przestrzenią do konfrontacji naszych refleksji są spotkania kooperacyjne i branżowe, które przypominają weekendowe piątkowo sobotnie spotkania przyjaciół gdzie rozmawiamy o rozwoju oferty, poszukując odpowiedzi jak poprawiać jakość i zwiększając zasięg oddziaływania Często wykorzystujemy doświadczenia bardziej doświadczonych organizacji ale przede wszystkim staramy się łączyć potencjały uczestników w działaniu. Ogromną wartością docenianą przez naszych partnerów jest także to, że często chociaż nie zgadzamy się ze sobą to mimo to wciąż poszukujemy przestrzeni współpracy.


Refleksje uczestników spotkań branżowych i kooperacyjnych wpływają również na ofertę szkoleniową ośrodka. Przykładem takiego działania, jest organizacja przez ośrodek sesji szkoleniowo warsztatowej z metodyki Eduball (http://eduball.pl/), skierowanej na rozwój osób pracujących w obszarze edukacji i sportu począwszy od przedszkolaków skończywszy na seniorach a promowanych przez chełmską Fundację Jest Otwarte. Na okres przedwakacyjny zaplanowaliśmy także wspólnie bieg sponsorowany na trasie Chełm-Hrubieszów-Tomaszów-Krasnobród-Zamość. Głównym bohaterem wydarzenia będzie jeden z chełmskich liderów społecznych i biegaczy Ryszard Stawiarski poruszający się na wózku inwalidzkim, który zbierając środki na cel charytatywny odwiedzi aktywne ośrodki ekonomii społecznej w subregionie podczas serii planowanych wydarzeń towarzyszących.

 

Zdjęcie Rysia Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. autor zdjęć: Artur Rorat


Kolejnym narzędziem w działaniach wzmacniających liderów i wiążących sieci współpracy na poziomie subregionu są organizowane przez OWES wyjazdowe warsztaty animacyjne. Dają one inspirację, do działania, możliwość podejrzenia różnych mechanizmów współpracy trójsektorowej, aktywności biznesowej sektora ekonomii społecznej w oparciu o nowatorskie pomysły liderów. Naszą ulubioną puentą wyjazdu jest stwierdzenie uczestników: przecież u nas jest większy potencjał, to dlaczego my tego nie robimy? Oczywiście nie jedziemy na wycieczkę tylko intensywnie pracujemy nad wspólnie oczekiwanymi efektami w postaci nowych inicjatyw. Większość wyjazdów, które są już za nami przyniosło inspirację w tworzonych przy wsparciu OWES spółdzielniach socjalnych. Jednym z przykładów może być Krasnobród gdzie powstały 2 spółdzielnie, Tyszowce, Rudnik czy teren gminy Hrubieszów gdzie powstały 3 spółdzielnie. Ważne jest też to że po każdym z wyjazdów następuje wzrost aktywności w organizacjach pozarządowych, których przedstawiciele uczestniczyli w warsztatach.

Wsparcie dla osób z niepełnosprawnością

Grupa skoncentrowana na wspieraniu osób z niepełnosprawnością inicjuje przy wsparciu OWES sieć współpracy organizacji wspierających rodzinę z dzieckiem z niepełnosprawnością. Ideą jest podnoszenie standardu usług w oparciu o potencjał wszystkich partnerów. Wspólna informacja skierowana do rodziców, szkolenia kadry. Inicjatorami działań są spółdzielnia socjalna Sperare prowadząca przedszkole i wkrótce żłobek z ofertą profesjonalnego wsparcia także dla dzieci z orzeczeniami w Hrubieszowie. Chcemy przede wszystkim zadbać o jakość wsparcia na poziomie ośrodków powiatowych aby rodzice nie marnowali czasu i środków finansowych na poszukiwanie wsparcia daleko od miejsca zamieszkania jak często się dzieje obecnie. Podmioty ekonomii społecznej w naszym subregionie mają wystarczające zasoby, żeby zaspokoić te potrzeby na wysokim poziomie. Warto podkreślić, iż zasięg tej inicjatywy spotkał się z zainteresowaniem innych podmiotów Ekonomii Społecznej z Lubelszczyzny czego przykładem może być zainteresowanie włączeniem we wspólne działania Spółdzielni Socjalnej Inicjatywa z Puław.

Podsumowując naszą podstawę do pracy z ludźmi, opieramy się zawsze o koncepcję Społeczne Odpowiedzialnego Terytorium. To w naszej ocenie najbardziej efektywny model rozwoju lokalnego tworzący obszar do rozwoju ekonomii społecznej na bazie lokalnych zasobów. Wraz z liderami samorządowymi, pozarządowymi i biznesowymi określamy potrzeby społeczności lokalnej, jej zasoby, potencjał współpracy wszystkich aktywnych osób i podmiotów ale co warto jeszcze raz podkreślić wzmacniamy kompetencje liderów. Co ważne jesteśmy wsparciem a nie kimś kto przywozi w „teczce” gotowe rozwiązania. Jesteśmy wciąż głodni inspiracji na nowe wyzwania, Zapraszamy do współpracy czekamy na Państwa pomysły.

Maciej Knap animator OWES